Matematik Yurdu

Satrançta hamleri kaydetmek için cebirsel notasyon kullanırız. Günümüzde kullandığımız kısaltılmış notasyon maçları yazmak ve incelemek için oldukça elverişlidir. Aşağıda notasyon için gerekli bilgiler yer alıyor.

• Satranç tahtası 8 yatay ve 8 dikey sıradan oluÅŸur. Yataylar 1′den 8′e kadar numaralandırılır. Dikeyler de a, b, c, d, e, f, g, h ÅŸeklinde isimlendirilir. Böylece 64 karenin herbirine bir sayı ve bir harften oluÅŸan isim verilir. a1, b2, h8 gibi. Kare isimlerinde önce harf sonra sayı belirtilmelidir.
• Piyon dışındaki taÅŸlar için baÅŸ harflerinden oluÅŸan kısaltmalar kullanılır.
  Ş = Şah, V = Vezir, K = Kale, F = Fil, A = At. Piyon için herhangi bir kısaltma yoktur.
• Bir hamleyi belirtirken hangi taşın nereye gittiÄŸini yazmak yeterlidir.
  Ae5: Atın e5 karesine gittiğini gösterir.
  • Piyonlar için sadece gidilen yer belirtilir.
    e4: e4 karesine piyonun gittiğini gösterir.
  • EÄŸer aynı kareye iki taÅŸ gidebiliyorsa o zaman taÅŸların farklı olan konumları yazılır. Aynı yatayda iseler diekyleri, aynı dikeyde iseler yatayları… Farklı dikey ve yataylarda ise dikeyleri belirtilir.
    Örneğin:
    a1′de ve h1′de duran kalelerden a dikeyinde olanı d1 karesine gitmiÅŸse Kad1 ÅŸeklinde yazılılr.
    a1′de ve a5′te duran atlardan 5. yataydaki b3′e gitmiÅŸse A5b3 ÅŸeklinde yazılır.
    a1′de ve d2′de duran atların ikisi de b3 karesine gidebilir. a1′deki atın hareketi için Aab3 ve diÄŸer atın hareketi için Adb35 kullanılır.
• TaÅŸ yerken, alan taşın ismi ile gidilen yerin arasına x iÅŸareti konulur.
  Vxd3: Vezir d3 karesine gitmiştir ve oradaki bir taşı yemiştir.
  • Piyon taÅŸ alırken, piyonun bulunduÄŸu dikey belirtilip x iÅŸaretinden sonra gittiÄŸi yer yazılır.
    exc4: e dikeyindeki piyon c4′e gelerek bir taÅŸ yemiÅŸtir.
  • EÄŸer bir piyon geçerken taÅŸ almışsa gidilen yerden sonra e.p. yazılır. (e.p.: en passant)
    dxc6 e.p.: d dikeyindeki piyon c6′ya gelirken geçerken taÅŸ almıştır.
• Åžah çekilince hamlenin sonuna + iÅŸareti konulur.
  Fg3+: Fil g3′e gelerek ÅŸah çekmiÅŸtir.
• Piyon terfisinde, piyonun gittiÄŸi son kareden sonra terfi etiÄŸi taÅŸ yazılır.
  g8V: Piyon g8′e gelerek vezire dönüşmüştür.
• Kısa rok için 0-0, uzun rok için 0-0-0 kullanılır.
• Beraberlik teklifleri, yapılan hamleden sonra = konularak belirtilir.
• Mat için hamleden sonra ++ veya # iÅŸaretleri konulur.
• Kullandığımız kısaltmalar topluca ÅŸunlardır:

• Åž: Åžah
• V: Vezir
• K: Kale
• F: Fil
• A: At
• 0-0: Kısa rok
• 0-0-0: Uzun rok
• x: TaÅŸ yeme
• +: Åžah çekme
• =: Beraberlik teklifi
• e.p.: Geçerken alma (en passant)
• ++ , #: Mat